خبرنامه شماره : 280438 / #شب_یلدا #یلدا / ۲۹ آذر ۱۴۰۱

شب یَلدا یا شب چلّه یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است.در این جشن، طی شدن بلندترین شب سال و به دنبال آن بلندتر شدن طول روزها در نیم‌کرهٔ شمالی، که مصادف با انقلاب زمستانی است، گرامی داشته می‌شود.شب یلدا به میان غروب آفتاب ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در ۱ دی (نخستین روز زمستان) گفته می‌شود.در این جشن سرو تنقلات، شاهنامه‌خوانی،قصه‌گویی بزرگان خانواده برای دیگر اعضای فامیل و همچنین فال‌گیری با دیوان حافظ رایج است.

«یلدا» برگرفته از واژهٔ سریانی ܝܠܕܐ به‌معنای زایش است ابوریحان بیرونی از این جشن با نام «میلاد اکبر» نام برده و منظور از آن را «میلاد خورشید» دانسته‌است.در آثارالباقیه بیرونی، از روز اول دی ماه، با عنوان «خور» نیز یاد شده‌است. در قانون مسعودی نسخهٔ موزه بریتانیا در لندن، «خُره روز» ثبت شده، اگرچه در برخی منابع دیگر «خرم روز» نامیده شده‌است. واژه «شب چله» یا «شب چله کلان» هم که در فرهنگ عامه مردم مترادف با شب یلدا بکار می‌رود از آن روست که چهل روز اول زمستان را «چله بزرگ» و بیست روز بعد از آن را «چله کوچک» نامیده‌اند.و در قدیم گاهشمار باستانی در بین کشاورزان تقسیم‌بندی چهل داشته‌است. چلّه، دو موقعیت گاه‌شمار در طول یک سال خورشیدی با کارکردهای فرهنگ عامه، یکی در آغاز تابستان (تیرماه) و دیگری در آغاز زمستان (دی‌ماه)، هریک متشکل از دو بخش بزرگ (چهل روز) و کوچک (بیست روز) است. واژهٔ چلّه برگرفته از چهل و مخفف «چهله» و صرفاً نشان‌دهندهٔ گذشت یک دورهٔ زمانی معین (و نه الزاماً چهل روزه) است. 

لبو:لبو یا چغندر قرمز یکی دیگر از خوراکی های شیرین مزه و سرخ رنگ یلدایی است که طول سال های اخیر به سفره شب چله افزوده شده و اغلب پخته و داغ مصرف می شود 

انار :در آیین کهن ایرانیان نماد خورشید بوده  و به عنوان نماد زندگی مجددا در شب یلدا معنی می‌شود.

 هندوانه:گذشتگان هندوانه را نمادی از گرما می دانستندکه با خوردن این میوه تابستانی در شب یلدا می توانند بدن خود را در مقابل سرمای زمستان ایمن کنند.

 

کدو حلوایی:آش کدو و انواع خورش کدو خوراکی‌های شب یلدا هستند که در جاهای گوناگون کشورمان با دستورالعمل‌های مختلف درست می‌شدند.در سفره شب یلدا به جز موارد گفته شده امکان دارد میوه های فصل پاییز و زمستان مثل خرمالو، پرتقال، نارنگی، سیب، کیوی و ازگیل هم استفاده شود که همگی برای سلامت بدن و تقویت سیستم ایمنی در فصل سرما خیلی موثر است.

 

Source: https://ift.tt/QxVhkJC